Opleidingsverplichting CAO Schoonmaak 2026-2028: complete handleiding voor werkgevers

Wat is de opleidingsverplichting in de CAO Schoonmaak 2026-2028?

De cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf 2026-2028 verplicht werkgevers om elke medewerker te laten deelnemen aan vakopleidingen die leiden tot erkende certificering. De cao loopt van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2028, maar de opleidingsartikelen hebben een eigen, langere looptijd: volgens artikel 64 eindigen onder meer artikel 40 en de artikelen 42 tot en met 48 pas op 30 juni 2029 (cao-tekst 2026-2028). Voor meerjarige opleidingsplannen is dat precies de zekerheid die je nodig hebt.

De verplichting raakt iedereen die onder de werkingssfeer van de CAO valt: ongeveer 117.000 medewerkers in loondienst in de Nederlandse schoonmaak- en glazenwasserssector (RAS Sectoranalyse). Voor parttimers geldt de verplichting naar rato van het dienstverband. Voor uitzendkrachten loopt de formele verplichting via de uitzend-CAO, maar keurmerk-auditors verwachten in de praktijk aantoonbaar geschoolde inzet, ongeacht het contracttype.

De kern van de verplichting bestaat uit drie elementen: de basis(vak)opleiding binnen twaalf maanden na indiensttreding, doorbetaalde cursus- en examenuren tegen het basisuurloon, en een aantoonbaar dossier dat een Keurmerk Schoon-auditor of een opdrachtgever bij een aanbesteding kan inzien. Erkenning loopt primair via de RAS, de Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak. Let op: de cao noemt geen vast aantal opleidingsdagen, wel betaalde leertijd.

In klantgesprekken bij Puritas zien we dat schoonmaakbedrijven met meer dan 50 FTE doorgaans wel een opleidingsbeleid op papier hebben staan, maar dat dossiervoering en subsidie-aanvragen achterlopen. Dat is precies waar keurmerk-auditors sinds 2024 strenger op zijn gaan kijken.

Voor wie het volledige opleidingsaanbod wil zien dat aan de CAO-verplichting voldoet: bekijk het RAS-erkende opleidingsaanbod.

De cao Schoonmaak 2026-2028 verplicht elke werkgever in de sector om elke medewerker binnen twaalf maanden de basis(vak)opleiding aan te bieden, cursus- en examenuren door te betalen en de opleiding zo mogelijk onder werktijd te laten plaatsvinden, met aantoonbaar dossier en erkende certificering via de RAS.

Wanneer voldoe je aan de opleidingsverplichting? Een beslisboom

Je voldoet aan de opleidingsverplichting als drie voorwaarden tegelijk vervuld zijn. Iedere medewerker krijgt binnen twaalf maanden de basis(vak)opleiding aangeboden. Cursus- en examenuren worden doorbetaald tegen het basisuurloon. En per medewerker is aantoonbaar vastgelegd wie wanneer welke vakopleiding heeft afgerond. Mist een van de drie, dan is er een compliance-gat (cao Schoonmaak 2026-2028, artikel 42).

Het ontwerp van de beslisboom is bewust strikt. Een nee op een van de drie voorwaarden is geen "bijna voldoende": het is een compliance-gat dat in een Keurmerk Schoon-audit of bij een aanbesteding kan opduiken. De goede nieuws-kant: alle drie voorwaarden zijn met gestructureerd beleid binnen een kwartaal te repareren.

De meeste compliance-content in de NL-markt blijft beschrijvend hangen ("u dient te zorgen voor..."). Een ja/nee-beslisboom dwingt een werkgever om per medewerker te toetsen, en maakt het gesprek met HR en directie meetbaar. Dat is precies de stap die de meeste schoonmaakbedrijven nog niet zetten.

Welke artikelen van de CAO regelen opleiden concreet?

In de cao Schoonmaak- en Glazenwassersbedrijf 2026-2028 staan de opleidingsbepalingen bij elkaar in het hoofdstuk Opleiding en ontwikkeling: de artikelen 40 tot en met 43, met de financiële uitwerking in bijlage XI en XII (cao-tekst 2026-2028). Vijf bepalingen zijn voor een werkgever direct relevant.

• Artikel 40, Traject Nederlandse taal. Een werknemer kan een taaltraject volgen om beter Nederlands te leren, met een verplichte begin- en eindtoets. Neemt iemand deel, dan kan de werkgever daarvoor een RAS-vergoeding krijgen; hoogte en voorwaarden staan op ras.nl. Zie ook onze uitleg over taaltrajecten via de RAS.
• Artikel 41, voorlichting en instructie. Binnen drie maanden na indiensttreding krijgt de medewerker voorlichting en instructie over het werk, en over veilig en gezond werken. Dit staat los van de vakopleiding en wordt in audits vaak vergeten.
• Artikel 42, basis(vak)opleiding. De harde, individuele verplichting: binnen twaalf maanden na indiensttreding biedt de werkgever de basis(vak)opleiding aan, de medewerker is verplicht die te volgen en (her)examen te doen bij het RAS-Examenbureau, en wie het diploma al heeft hoeft niet opnieuw. Cursus- en examenuren worden doorbetaald tegen het basisuurloon en de opleiding wordt indien mogelijk onder werktijd gevolgd. Biedt een werkgever de opleiding niet aan, dan kan de medewerker dat melden bij de RAS of bij cao-partijen. Opleidingskosten van RAS-gesubsidieerde opleidingen mag je niet terugvorderen bij de medewerker. Voor algemene schoonmaak is dat de Basisvakopleiding Schoonmaken, voor zorginstellingen de Basisvakopleiding Schoonmaker in de zorg.
• Artikel 42A, leidinggevenden. Wie een leidinggevende rol krijgt, krijgt binnen twaalf maanden een opleiding voor leidinggevenden aangeboden en is verplicht die te volgen. De werkgever zorgt voor voldoende tijd en ondersteuning; de eindtermen worden binnen de RAS vastgesteld.
• Artikel 43 en de bijlagen. Als werkgever kun je een bijdrage krijgen in de opleidingskosten. De voorwaarden staan in bijlage XI (reglement Bijdragen in de Opleidingskosten), de bedragen per opleiding in bijlage XII, die jaarlijks opnieuw wordt vastgesteld. Daarmee is de RAS de spil tussen werkgever, opleider en erkenning.

Werk je in de specialistische reiniging, dan geldt het B-deel van de cao: daar regelen de artikelen 4, 5 en 6 hetzelfde voor glasbewassing, gevelonderhoud, reiniging na calamiteiten en reiniging in de voedselverwerkende industrie, met een eigen basis(vak)opleiding per segment.

Deze nummering is voorlopig stabiel: volgens artikel 64 lopen artikel 40 en de artikelen 42 tot en met 48 door tot 30 juni 2029, een jaar langer dan de cao zelf. Wat wél jaarlijks verandert, zijn de bedragen in bijlage XII. Controleer die dus per kalenderjaar, niet per cao-periode.

Hoeveel opleidingsbudget heb je nodig?

Het opleidingsbudget volgt vooral je instroom: elke nieuwe medewerker heeft binnen twaalf maanden recht op de basis(vak)opleiding (artikel 42). Fte maal je eigen verloop-% geeft dus het aantal verplichte basisvakopleidingen per jaar. Daar komen herhaal- en specialisatiemodules bij, en de RAS-teruggave gaat er als aparte regel vanaf. Met een abonnement per medewerker maak je die kosten voorspelbaar, ook bij wisselende instroom.

Een volledig rekenvoorbeeld voor een bedrijf met 50 fte, de RAS-bedragen per opleiding en een indeling voor de begroting 2027 vind je in ons artikel over het opleidingsbudget berekenen.

Hoe werkt de RAS-subsidie voor de opleidingsverplichting?

RAS (Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak) financiert sectorale vakopleidingen via een verplichte werkgeversafdracht. De afdracht wordt herverdeeld als opleidingssubsidie voor werkgevers die hun medewerkers RAS-erkende opleidingen laten volgen. Aanvragen lopen via de RAS-portal; betaling vindt achteraf plaats na deelnamebevestiging (RAS.nl).

In het kort: kies een RAS-erkende opleiding, dien de aanvraag in via mijnras.nl, bewaar het bewijs van afronding en ontvang de bijdrage achteraf. In 2026 is dat € 475 per geslaagde medewerker voor de Basisvakopleiding schoonmaken en tot € 3.950 per deelnemer voor een taaltraject. Wat we in de praktijk zien: werkgevers laten subsidie liggen omdat de administratie verspreid raakt tussen objectmanager, HR en boekhouding. Eén vaste aanvraagroutine verandert dat.

De volledige aanvraagroute in vijf stappen, met bedragen per opleidingstype, deadlines en wat er misgaat bij een afwijzing, staat in RAS-subsidie 2026 aanvragen. Hoe je een RAS-taaltraject combineert met de vakopleiding in eigen taal lees je in Taaltrajecten via de RAS.

Wat toetst de Keurmerk Schoon-auditor op opleidingen?

Het OSB-keurmerk heet sinds de overgang van OSB naar Schoonmakend Nederland Keurmerk Schoon. De inspectie-instelling toetst op opleidingen twee schoonmaakspecifieke eisen: eis 5 (medewerkers beschikken over de kennis en opleiding waar de cao naar verwijst) en eis 6 (een schriftelijke instructieprocedure voor nieuwe medewerkers). In de praktijk vraagt de auditor steekproefsgewijs opleidingsdossiers op en let hij op geldige certificaten en de aansluiting van opleiding op functie. Sinds 2024 wegen opleidingsbevindingen zwaarder (Clean Totaal).

Welke documenten de auditor precies wil zien, wie de inspecties uitvoert en hoe je een audit-proof opleidingsdossier in zeven punten opbouwt, lees je in ons artikel over de opleidingseisen van Keurmerk Schoon.

Hoe leg je aantoonbaarheid in: dossier en administratie

Aantoonbaarheid begint met een opleidingsdossier per medewerker. Contractueel vastgelegde opleidingsdagen, datum van basisopleiding, geldige certificaten en bewijs van deelname horen er allemaal in. Wie dat structureel administreert, beperkt keurmerkbevindingen en versnelt RAS-subsidie-uitbetaling (Schoonmakend Nederland). Wat de auditor daarvan bij een steekproef wil zien, staat in de checklist voor de Keurmerk Schoon-audit.

Een audit-bestendig dossier bevat minimaal de volgende elementen:

• Arbeidscontract met opleidings­clausule en verwijzing naar CAO
• Instroomgesprek-verslag (functie, taalmix, leerwensen)
• Opleidingsplan voor de eerste 12 maanden
• Datum en bewijs van afronding basisopleiding
• Certificaten van specialistische modules (met geldigheidsdatum)
• Registratie van opleidingsdagen die de medewerker heeft benut
• Voortgangsgesprekken (jaarlijks minimaal)

De praktische valkuil: bedrijven leggen dit verspreid vast in mappen, mail-archieven en het hoofd van de objectmanager. Bij een audit of aanvraag is het dossier dan binnen vijf minuten niet reproduceerbaar. Een centraal leerplatform met dashboard maakt dat verschil. Bekijk hoe onze hybride leermethode het dossier ondersteunt.

Wat gebeurt er als je niet voldoet?

Niet voldoen aan de opleidingsverplichting heeft drie soorten gevolgen: civielrechtelijk (de medewerker kan de opleiding alsnog claimen), keurmerk-gerelateerd (gele kaart of intrekking van Keurmerk Schoon) en commercieel (uitsluiting van aanbestedingen met opleidings-eisen). Clean Totaal signaleerde in 2024 een toename van keurmerk-meldingen op opleidings-bevindingen (Clean Totaal).

De drie sporen werken op verschillende termijnen:

• Civielrechtelijk (medewerker). Een medewerker kan in een individuele procedure de opleiding alsnog claimen. Dat gebeurt in de praktijk zelden voor de basisopleiding alleen, maar wel als deel van bredere arbeidsrechtelijke procedures (ontslag, functiewijziging).
• Keurmerk Schoon (Schoonmakend Nederland). Een gele kaart bij een audit-bevinding dwingt herstelactie binnen afgesproken termijn af. Geen herstel betekent intrekking keurmerk - met directe gevolgen voor opdrachten waar het keurmerk harde eis is.
• Commercieel (aanbestedingen). Aanbestedingen in zorg, overheid en steeds vaker MKB-zakelijk vragen aantoonbaar opleidingsbeleid. Geen dossier = geen score op dit gunningscriterium. Schoonmaakbedrijven die wel investeren, scoren meetbaar beter.

De terugkerende observatie in onze klantgesprekken: bedrijven onder­schatten het commerciele spoor. De CAO is een regel; de aanbesteding is een omzet-kans of -verlies. Wie zijn opleidingsbeleid op orde heeft, differentieert in pitches en behoudt klanten waar concurrenten op opleiding niet kunnen leveren. Voor de bredere strategische context: lees de complete gids meertalig opleiden - meertaligheid is in keurmerk-audits en aanbestedingen vaak een plus-criterium.

Wat is er veranderd met de CAO 2026-2028?

De cao 2026-2028 is op 1 september 2026 getekend door Schoonmakend Nederland en CNV, zonder FNV, en geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 juli 2026 (cao-tekst 2026-2028). Hoe de maanden van nawerking tot 1 september verliepen en wat de terugwerkende kracht voor je opleidingsplicht betekent, lees je in ons artikel over de cao-patstelling en nawerking. Voor opleiden zijn dit de concrete wijzigingen ten opzichte van de vorige cao.

1. Taal heeft een eigen artikel. Het Traject Nederlandse taal staat nu als artikel 40 in de cao-tekst, met begin- en eindtoets en een RAS-vergoeding voor de werkgever. Taal en vakopleiding staan daarmee in hetzelfde hoofdstuk.
2. Leidinggevenden vallen expliciet onder de opleidingsplicht. Artikel 42A regelt dat wie een leidinggevende rol krijgt binnen twaalf maanden een opleiding aangeboden krijgt, met tijd en ondersteuning van de werkgever.
3. De opleidingsartikelen lopen een jaar langer door. Volgens artikel 64 eindigen artikel 40 en de artikelen 42 tot en met 48 pas op 30 juni 2029, terwijl de cao zelf op 30 juni 2028 afloopt.
4. Een centraal diplomaregister komt eraan. Het protocol beschrijft een register voor met name de (basis)vakopleidingen, vergelijkbaar met het VCA-register, dat wordt meegenomen in het nieuwe IT-systeem van het RAS-Examenbureau. De themagroep Opleidingen en Mobiliteit bepaalt wie welke gegevens mag zien.
5. Er komt onderzoek naar een voorschot voor het kleine mkb. Omdat het voorschieten van opleidingskosten voor kleinere bedrijven vaak niet lukt, onderzoekt de RAS of een voorschot op de subsidie mogelijk is. Daarnaast blijft er 250.000 euro per jaar beschikbaar voor loopbaanadvies en komen in 2027 de opbrengsten uit de LLO-collectieven vrij.

Twee dingen staan nog open. De algemeenverbindendverklaring is aangevraagd maar nog niet gepubliceerd, dus tot die tijd geldt de cao niet automatisch voor werkgevers die geen lid zijn van Schoonmakend Nederland. En de protocolafspraken over het diplomaregister, het voorschot en de LLO-middelen worden pas in de themagroepen van de RAS uitgewerkt. Wie nu gestructureerd opleidt en documenteert, stapt zonder inhaalslag in zodra die uitwerking er is.

Wat is de meest pragmatische compliance-aanpak voor 2026?

De pragmatische aanpak in vijf bewegingen: zet vandaag een opleidingsbeleid op papier, kies een opleidingsaanbieder die RAS-erkende vakopleidingen levert, leg de administratie eenduidig vast, plan dit kwartaal een interne mini-audit, en kies een financieringsvorm die voorspelbaar is. Daarmee voldoe je aan de cao 2026-2028 en sta je klaar voor het diplomaregister dat eraan komt.

Wat we in de praktijk zien werken bij MKB-schoonmaakbedrijven:

1. Opleidingsbeleid op een A4. Korter is beter. Wie, wat, wanneer, hoeveel dagen, welk dossier. Eén pagina die HR en objectmanagers daadwerkelijk kennen.
2. RAS-erkende opleider met dossier-ondersteuning. Niet alleen het opleidings­aanbod telt, maar ook wat de opleider voor jou bijhoudt aan dossier en aanvragen. Klassikaal via SVS of online? Die afweging maken we in de vergelijking SVS of online vakopleiding.
3. Voorspelbare financiering. Een abonnement per medewerker maakt budgettering simpel en haalt de inefficiëntie weg van per-cursus-facturatie. Zie het abonnementsmodel voor opties.
4. Kwartaal-mini-audit. Vijf willekeurige dossiers, 30 minuten, in eigen huis. Voorkomt verrassingen.
5. Twee agendapunten voor de komende maanden. Volg de publicatie van de algemeenverbindendverklaring, en check in januari de nieuwe RAS-bedragen in bijlage XII. Beide kosten een ochtend en voorkomen achterloperij.

Bij Puritas College helpen we schoonmaakbedrijven concreet met al deze stappen, van beleids-A4 tot RAS-aanvraag. Plan een vrijblijvend compliance-gesprek of bekijk direct het RAS-erkende opleidingsaanbod.

Veelgestelde vragen over de opleidingsverplichting

Wat nu?

Drie dingen om mee te nemen:

• De cao Schoonmaak 2026-2028 stelt drie heldere voorwaarden: basis(vak)opleiding binnen twaalf maanden, doorbetaalde cursus- en examenuren, aantoonbaar dossier. De beslisboom hierboven maakt voldoen in vijf minuten toetsbaar.
• De compliance-driehoek CAO + RAS + Keurmerk Schoon raakt elkaar steeds dichter. Wie nu zijn dossier op orde heeft, voorkomt gele kaarten, mist geen subsidie en differentieert in aanbestedingen.
• De nieuwe cao laat opleiden zwaarder wegen, met taal als eigen artikel, leidinggevenden onder de opleidingsplicht en een diplomaregister in aantocht. Investeren in beleid en systeem is daarmee een verzekering, geen risico.

Wil je sparren over hoe jouw opleidingsbeleid eruit moet zien onder de nieuwe cao? Plan een vrijblijvend adviesgesprek. Voor het aanbod dat aan alle CAO-eisen voldoet: bekijk het opleidingsaanbod. Lees ook onze complete gids meertalig opleiden - het natuurlijke vervolg op deze compliance-handleiding.

Geschreven door Patrick van Galen Last, Director Executive Sales bij Puritas College. Puritas biedt een doorlopend talent- en kennisprogramma voor de schoonmaakbranche, met RAS-erkende vakopleidingen en soft-skills-modules in negen talen.